Jak rozmieścić wpusty odwodnieniowe na dużym terenie lub parkingu?

Na parkingu, który źle odprowadza wodę, problem widać od razu: kałuże między stanowiskami, zalane przejścia, a zimą lód w tych samych miejscach. Najczęściej nie brakuje przy tym samych wpustów. Stoją one po prostu w złych miejscach albo za rzadko w stosunku do spadków nawierzchni.

Najważniejsze liczby

• ok. 400 m² nawierzchni na jeden wpust według wytycznych GDDKiA dla parkingów,

• do 800 m² na jedną studzienkę ściekową w przepisach drogowych uchylonych w 2022 r.,

• rozstaw wpustów od ok. 30 m przy spadku podłużnym co najmniej 0,8% do ok. 8 m przy spadku do 0,4%,

• minimalne pochylenie wzdłuż kierunku spływu wody: 0,4%,

• pochylenie poprzeczne stanowisk postojowych: zalecane 1,5–2,5%.

Ile wpustów odwodnieniowych na metr kwadratowy?

Wytyczne GDDKiA dotyczące odwodnienia parkingów zalecają, by jeden wpust odwadniał maksymalnie ok. 400 m² nawierzchni. Plac o powierzchni 2000 m² potrzebuje więc co najmniej pięciu wpustów. Wartość 800 m², którą nadal można spotkać w rozmowach z wykonawcami, pochodzi z rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dróg publicznych uchylonego w 2022 r. Lepiej traktować ją jako górną granicę niż punkt wyjścia.

Przelicznik „na metr kwadratowy” daje tylko minimum. Płaski plac z kilkoma zagłębieniami może wymagać więcej wpustów niż plac tej samej wielkości z wyraźnymi, jednokierunkowymi spadkami.

Co wpływa na liczbę wpustów

Każdy wpust przejmuje wodę z przypisanego mu fragmentu nawierzchni, czyli ze zlewni. Ilość tej wody zależy od powierzchni i rodzaju nawierzchni. Asfalt i kostka z wypełnionymi spoinami oddają do kanalizacji większość opadu, nawierzchnie przepuszczalne znacznie mniej. Znaczenie mają też spadki, bo od nich zależy, jak szybko woda dociera do wpustu i jaka jej część przepływa obok. Przepustowość pojedynczego wpustu przyjmuje się zwykle na ok. 10–20 dm³/s. Dochodzi do tego natężenie deszczu, które różni się w zależności od regionu. Dlatego przy większych placach rozstaw wylicza projektant, a nie ustala się go na oko.

Rozstaw wpustów zależy od spadku

Przy ściekach przykrawężnikowych i ściekach w nawierzchni o rozstawie decyduje przede wszystkim spadek podłużny. Im bardziej płaska jest nawierzchnia, tym wolniej płynie woda i tym szerzej rozlewa się przed wpustem.

Wartości orientacyjne według zaleceń GDDKiA dla parkingów i miejsc obsługi podróżnych. Dla konkretnego obiektu rozstaw wyznacza się obliczeniowo.

Te same zalecenia mówią, że pochylenie wzdłuż kierunku spływu nie powinno być mniejsze niż 0,4%, a pochylenie podłużne stanowisk postojowych nie powinno przekraczać 2,5%.

Gdzie ustawić wpusty

W najniższych punktach wyznaczonych na planie warstwicowym

Lokalizację wpustów wyznacza się na podstawie rozwiązania wysokościowego placu, najlepiej planu warstwicowego. Wpust przesunięty o kilkadziesiąt centymetrów od faktycznego zagłębienia zostawi kałużę, której nie usuną kolejne kratki.

Kilka metrów przed najniższym punktem

Przy dużym napływie wody zaleca się dodatkowe wpusty ok. 5–10 m przed najniższym punktem niwelety. Przejmują one większość spływu, a wpust w samym zagłębieniu odbiera już tylko resztę.

Przy wjazdach, bramach i rampach

Woda z dróg dojazdowych wpływa na plac właśnie tędy. Przechwycenie jej na granicy odciąża wpusty rozmieszczone dalej.

Martwe strefy i skąd się biorą

Martwa strefa to fragment nawierzchni, z którego woda nie ma spadku do żadnego wpustu. Latem stoi tam kałuża, zimą lód. Przyczyny są zwykle prozaiczne: za małe spadki, niedokładne rzędne przy wykonawstwie, nierówne osiadanie podbudowy albo wpust ustawiony obok rzeczywistego dołka. Zapobiega im podział placu na zlewnie z wyraźnym spadkiem do każdego wpustu, kontrola rzędnych przy odbiorze, a na bardzo płaskich powierzchniach rezygnacja z wpustów punktowych na rzecz odwodnienia liniowego.

Wpust czy kanał liniowy?

Kanał liniowy zbiera wodę na całej swojej długości, więc nawierzchnię wystarczy wyprofilować w jednym kierunku. Na dużych placach oznacza to mniej zagłębień i mniej miejsc, w których woda może się zatrzymać. Vodaland produkuje systemy odwodnienia liniowego z tworzywa, betonu i polimerobetonu, z rusztami w klasach obciążenia do D400, oraz system odwodnienia szczelinowego. Kanały i ruszty dobiera się do rodzaju ruchu według klas z normy PN-EN 1433. Przy większych inwestycjach Vodaland pomaga też w przygotowaniu układu odwodnienia.

Parking powyżej 0,1 ha a podczyszczanie wody

Z parkingu spływa nie tylko deszczówka. Woda niesie zawiesinę, piasek z zimowego utrzymania i substancje ropopochodne. Rozporządzenie z 12 lipca 2019 r. określa, że wody opadowe z parkingów o powierzchni powyżej 0,1 ha, ujęte w systemy kanalizacyjne i odprowadzane do wód lub do ziemi, nie mogą zawierać więcej niż 100 mg/l zawiesiny ogólnej i 15 mg/l węglowodorów ropopochodnych. Według wytycznych GDDKiA 0,1 ha to mniej więcej 20 stanowisk dla samochodów osobowych. W praktyce przed odbiornikiem montuje się zwykle osadnik i separator. Vodaland ma w ofercie separatory przemysłowe, a ich wielkość dobiera się do powierzchni zlewni w projekcie.

Kolejność prac przy projektowaniu odwodnienia placu

1. Pomiar terenu i plan warstwicowy nawierzchni.

2. Podział placu na zlewnie, orientacyjnie do ok. 400 m² na wpust.

3. Zaprojektowanie spadków bez zagłębień pozbawionych odpływu.

4. Rozmieszczenie wpustów lub linii odwodnienia w najniższych punktach, przy wjazdach i krawędziach.

5. Dobór klasy obciążenia do ruchu na parkingu.

6. Wybór sposobu podczyszczania i odbiornika wody.

7. Plan utrzymania: czyszczenie wpustów i kanałów co najmniej raz w roku, najlepiej po zimie.

Pytania o rozmieszczenie wpustów

Ile m² może odwadniać jeden wpust?

Wytyczne GDDKiA dla parkingów zalecają maksymalnie ok. 400 m². Uchylone przepisy drogowe dopuszczały do 800 m², ale to wartość graniczna.

Co ile metrów montuje się wpusty deszczowe?

Zależy to od spadku podłużnego. Orientacyjnie od ok. 30 m przy spadku co najmniej 0,8% do ok. 8 m przy spadku do 0,4%.

Czy parking potrzebuje separatora?

Przy parkingu powyżej 0,1 ha, z którego woda trafia do kanalizacji i dalej do wód lub do ziemi, zwykle tak. Trzeba spełnić limity zawiesiny i węglowodorów ropopochodnych.

Wpusty czy odwodnienie liniowe na parking?

Na placu z wyraźnymi spadkami wystarczą wpusty. Na dużej, płaskiej nawierzchni odwodnienie liniowe ogranicza martwe strefy i upraszcza spadki.